Parket bij de Hoge Raad · conclusie · 28 augustus 2020

Zorgplicht accountant jegens derden bij niet-wettelijke taak; artikel 2:393 BW als context

• Jaarrekening
• Boek 2 BW
• Zijdelings

Samenvatting

Investeerders die een bedrijf overnamen stellen accountantsmaatschappen en hun maten aansprakelijk wegens fouten in jaarstukken en halfjaarcijfers die zijn opgesteld in een niet-wettelijke samenstellingsopdracht. De A-G concludeert tot vernietiging en verwijzing, omdat het hof voor de zorgplicht jegens een latere investeerder ten onrechte beslissend achtte dat deze pas na het uit handen geven van de stukken in beeld kwam. Boek 2 speelt alleen een rol doordat artikel 2:393 BW (wettelijke controletaak) als contrast wordt genoemd.

Kernoverwegingen

“In dit verband springt het Vie d’Or-arrest, waar het hof naar verwezen heeft in rov. 4.10 van het bestreden arrest, in het oog. In deze zaak ging het om een geschil tussen, als eisende partij, de Stichting Vie d’Or – een stichting die de belangen behartigde van de gedupeerde voormalige polishouders van de op 11 september 1995 failliet verklaarde levensverzekeringsmaatschappij Vie d’Or – enerzijds en, als gedaagden, de openbare maatschap Deloitte & Touche en een drietal bij deze maatschap werkzame accountants anderzijds (hierna gezamenlijk: de accountants). De accountants:

“3.1 (…) (xvi) (…) zijn ter uitvoering van art. 2:393 (oud) BW betrokken geweest bij het afgeven van goedkeurende verklaringen over de boekjaren 1989, 1990, 1991 en 1992 van Vie d'Or. [accountant 2] heeft de jaarrekeningen over 1989, 1990 en 1991 van een goedkeurende verklaring voorzien. [accountants 3 en 4] zijn betrokken geweest bij de goedkeurende verklaring betreffende de jaarrekening 1992. Op de jaarrekeningen over 1993 en 1994 is geen accountantscontrole toegepast. De accountants hebben tevens over de jaren 1989 tot en met 1992 over de staten als bedoeld in art. 28 Wtv een getrouwheidsverklaring afgegeven en wel in positieve zin.””

r.o. 3.58

“Benadrukt dient te worden dat het in de zojuist besproken zaak ging om een geval waarin de inbreng van de accountant wettelijk voorgeschreven was (art. 2:393 BW). Ook in andere gevallen heeft de wetgever betrokkenheid van een accountant voorgeschreven. Accountants houden zich echter niet alleen bezig met de uitvoering van deze wettelijke taken. Op contractuele basis verrichten zij ook andere werkzaamheden. Voor hun eventuele aansprakelijkheid is dat van belang. In de literatuur wordt met betrekking tot de aansprakelijkheid van de accountant jegens derden nadrukkelijk onderscheid gemaakt tussen wettelijke taken van de accountant en niet-wettelijke taken van de accountant. Al voordat het zojuist besproken Vie d’Or-arrest werd gewezen, heeft Van den Akker de vraag of de accountant een zorgplicht heeft tegenover derden bij de controle van de jaarrekening – als gezegd een wettelijke taak (art. 2:393 BW) – bevestigend beantwoord. Zij staat, wat betreft de controle van de jaarrekening, een zorgplicht tegenover “iedere derde” voor. Ook bij andere wettelijk opgedragen taken waarbij kan worden gedacht aan de voorgeschreven accountantsverklaring bij het omzetten van een BV of een andere rechtspersoon in een NV en bij een fusie of juist een splitsing van vennootschappen, bestaat volgens Van den Akker een zorgplicht jegens derden. Bij ‘overige werkzaamheden’, waarbij valt te denken aan beoordelingsopdrachten, samenstellingsopdrachten, advisering en waardebepalingen, zou op de accountant […]”

r.o. 3.67